Sidee
U-Dhistaa Caado Wanagsan Nolasheda
Caadoyinkena Waxa Ay Qaabeyan Qofka Aanu Nahnay. Inkastoo
Aanqirano, Sameynta Caadooyinka Wanaagsan Marwalba Ma Fududa,
Waxey Ku
Xitantahay Haddii Ay Yihiin Caadooyin Wanaagsan Ama Caadooyin Xun, Caadooyinka
Ayaa Go'aamiya Haddii Aan Ku Faraxsanaan Doonno Ama Aan Faraxsanayn. Caadoyin Caafimaad
leh Ama Aan Caafimaad laheen. Iyo Kuwa Sidaasoo Kale Ah Awooda Caadooyinka Waa
Mid Aad U Fog. Caadooyinka ayaa qaabeeya dabeecadeena, ficiladadena, iyo
awoodaha go'aan qaadashada. Waxayna saameeyaan dhinac kasta oo nolosheenna ah.
Laakiin Ka
Hor Inta Aynaan Dhisin Caadooyinka Wanaagsan, Waxaan U Baahannahay Inaan
Fahamno Waa Maxay Caado? Iyo Sida Loo Sameeyo. Waxaan Sidoo Kale U Baahanahay
Inaan Ogaano afarta shay ee caada guleysata udub dhaxaad u ah.
Waa Maxay Caado?
Caado waa
u janjeerida in la sameeyo shay, ha ahaato mid waxyeelo leh ama mid hormarka ka,
kor u qaadaysa.
Caadada wanaagsan ayaa kaa caawin doonata inaad gaarto
yoolalkaaga, horumarinta shakhsi ahaan iyo xirfad ahaanba, oo aad dareento
dhammaystir. Si kastaba ha ahaatee, dhammaan caadooyinka ma wanaagsana.
Caadooyinka
waxaa dhaqaajiya hababka abaal-marineed ee maskaxda. Waxay inta badan kiciyaan
wax gaar ah. Tusaale ahaan, Jookitanka kafateeriyada iyo uritaanka Miraha qaxwada
waxay kugu kicin kartaa inaad u baahato koob qaxwa ah. Tusale caado xun ‘Dareemidda
culeyska shaqada waxay kugu kicin kartaa inaad sigaar cabto’.
Muddo ka
dib, caadooyinka ayaa noqda qayb soo noqnoqda oo ka mid ah hab nololeedkaaga.
Samaynta
caadooyinka waa habka maskaxdu u noqoto mid waxtar badan.Inta ay maskaxdu
khusayso, hawlo badan oo aad Qaba karto adiga oo aan wakhti iskaga lumin ka
fakarkooda, waa shay wanagsan.
Maskaxdeenna
waxay u janjeertaa hufnaanta waxay noqon kartaa mid togan. Tusaale ahaan,
samaynta jimicsi subax kasta waxay faa'iido u leedahay caafimaadkaaga.
Waxtarkaani
wuxuu kaloo noqon karaa mid xun. Tusaale ahaan, cabista sigaarka waxay waxyelo
karsiinesa cafimadka ka, iyo ku dhafrida internetka habeen kasta waxa ay ku
kene kartaa dib u dhac nolashaada iyo cafimad darro.
Waa
Maxay Farqika U-Dhaxeya Caado Iyo Nolol Maalmed (Routine)?
Farqiga ugu weyn ee u dhexeeya caado iyo
nolol malmed waa wacyigelin. Labaduba waa ficilo joogto ah oo soo noqnoqda.
Laakiin inta ay caadooyinka ku socdaan fakar la’aan, hawluhu waa ula kac. Habnolaledku
wuxuu u baahan yahay ku celcelin ula kac
ah, ama ugu dambayntii way baabi’idoonan. Laakiin caadadu waxay ku dhacdaa
fikrad yar ama fakar la’aan.
Tusaale ahaan, ku celcelinta mahadnaqa
waxay u baahan tahay niyad iyo dadaal. Kuma shaqayn doono fakar la’aan. Isla sidaas
oo kale waa run. Jimicsiga Ma bilaabi doontid si fikir la’aan ah. Laakin
(haddii aad leedahay caado sigaar), waxaad sigaar ka cabi doontaa ado ka
fakirin.
Si uu nolol malmedka (routine) u noqdo
caado, habdhaqanku waxa uu u baahan doonaa in uu ku dhaco wax yar ama fikir
la'aan. Tusaale ahaan, aan nidhaahno waxaad ku dartay cabida koob shaaxa ah
subax kasta jadwalkaaga. Haddii hal maalin aad hurdada ka kacdo oo aad samayso koob
shaax ah adigoon ka fikirin, waxay kuu noqotay caado.
Sidee
Loo Sameyaa Caadooyin Ka
Caado-samaynta
waa habka ay dabeecaduhu noqdaan kuwo toos ah (automatic). Waxay noqon kartaa
hab ula kac ah, ama waxay ku dhici kartaa qorshe la'aan.
Tusaale
ahaan, waxay u badan tahay in lagu baray inaad dhaqdo gacmahaaga markaad caruur
ahayd. Muddo ka dib, gacmahaaga oo aad naqdo waxay noqotay mid toos ah. Ma
ahayn ula kac - waxay dhacday ku celcelin badan ka dib.
Tusaale: Ku
beddelashada galaaska biyaha habeenkii koob shaax ah, dhanka kale, waa ula kac.
Sidoo kale koobkaaga kafeega ee subaxda ku beddelashada mango shake (waa
cabitan lacabo oo qabow) waa ula kac.
Hal shay
oo maskaxda lagu hayo oo ku saabsan habka hab-samaynta caado ayaa ah in aanay
mararka qaarkood dhicin. Waa wareeg jawaab celin aan dhammaad lahayn oo socda
oo firfircoon daqiiqad kasta oo aad nooshahay. Taasi waxay ina keenaysaa
wareegga caadada.
Afarta Shay Ee Udub Dhaxadka U-Ah Caadada?
Charles Duhigg, oo ah qoraa "Awoodda
Caadada," ayaa sheegay in udub dhexaadka caado kasta oo waaraya uu yahay
qaab nafsi ah oo loo yaqaan 'loop caado'.
Wareegga caado wuxuu ka kooban yahay qaab
afar tallaabo ah oo dhammaan caadooyinka ay ku socdaan. Afarta marxaladood had
iyo jeer waa isku mid waana isku xigaan:
1:
Tilmaam & Kicin
Maskaxdaadu waxay si joogto ah u
falanqaysaa deegaankaaga si ay u tilmaamto meelaha abaalgudka ku leh. Tilmaamtu
waa calaamada ugu horeysa ee aad ku dhowdahay abaal-marin, sida lacag ama
jacayl. Talaabadani waxay ku kicinaysaa maskaxdaada inay bilawdo dabeecad.
Maadaama calaamaddu ay ka dhigan tahay
inaad ku dhowdahay abaal-marin, waxay si dabiici ah u horseedi doontaa
tallaabada labaad: damaca.
2:
Damac
Damacyadu waa xoogga dhiirigelinta ee ka
dambeeya caado kasta. Waxay ku siinayaan sabab aad wax ugu qabato. Si kastaba
ha ahaatee, waxa aad u damqanayso maaha caado lafteeda laakiin waa isbeddelka
xaaladda aad ka hesho.
Waxaad u damci kartaa koob coffee ah
sababtoo ah madaxa ayu ku dajina. Waxaad u damci kartaa cunto sababtoo ah waxay kaa baabi’inesa gaajada.
Ugu dambeyntii, rabitaanku wuxuu ka
yimaadaa inaad beddesho xaaladdaada gudaha.
3: Jawaab
Jawaabtu waa caadada aad
qabato. Waxay qaadan kartaa qaab fikir ama ficil. Ka jawaab celinta waxay ku
xiran tahay sida aad u dhiirigelisantahay iyo sida ay u adag tahay in la
sameeyo caadada.
Tusaale ahaan, haddii
qabashada caada u baahan yahay dadaal ka badan intaad diyaar u tahay inaad
geliso, ma samayn doontid sababto ah waxad ubaahantahaya dadaal la’eg caadada
aad sameynrabto.
4: Abaalmarin
Hadafka caado kasta waa
abaalmarinta. Tilmaantu waxay ogaanaysaa abaalgudka, hammigu wuxuu rabaa
abaalmarinta, jawaabtuna waxay helaysaa abaal-marin.
Tusaale ahaan, aynu
nidhaahno waxaad ku wareegaysaa magaalada, oo aad la kulantay meel foorno ah.
Tilmaantu waxay noqon doontaa in la dareemo carafta kaso baxeysa foornada.
Hamigu wuxuu dooni lahaa cad doolsho ah. Waxayna jawaabtu noqon lahayd in
gudaha loo galo si loo dalbado oo la cuno xabbad doolsha ah.
Abaalmarinada waxaan u
donena laba sababood: waxay qanciyaan rabitaankeena, waxayna na barayaan
ficilada ay tahay inaan xasuusano mustaqbalka.
Muddo Intee La Eg Ayey Qaadanesa Samesashada Caado?
Daraasad la sameeyay sannadkii 2009,
cilmi-baarayaal ka tirsan Jaamacadda University College London waxay ogaadeen
in, celcelis ahaan, dhisida caadoyinka ay qaataan qiyaastii 66 maalmood ka hor
inta uusan isbeddelka dabeecadda noqon mid toos ah.
Si kastaba ha ahaatee, codeynta caadadu
waxay ahayd qayb weyn oo ka mid ah muddada ay dhab ahaantii qaadatay (inta u
dhaxaysa 18 iyo 254 maalmood).
Marka la soo koobo, caadooyinka qaar ayaa
ka adag ama ka sahlan in la sameeyo marka loo eego kuwa kale.
Tusaale ahaan, ku beddelashada kafeeka
shaaha waxaa laga yaabaa inay ka dhaqso badan tahay joojinta kafeyn gebi
ahaanba. Ugu dambeyntii, inta ay caadadu qaadanayso waxay ku xirnaantahay doonitaanka
sida aad u dhiirigeliso iyo inta ay le'eg tahay dadaalka ay qaadato si aad u
sameyso habdhaqan.
Isla sidaas oo kale waa run caado kasta.
Hubi in deegaankaagu uu taageerayo isbedelada aad rabto inaad samayso.
Gabagabo
sii daalaco xogahan oo ku raaxeso
waa maxay guul sidee loo noqdaa qof guleystay?
sidee dadka loo mamula ayako dareemin?
somaliya sidee aheed 1943-1954?
Post a Comment